Przykładowy Schemat Instalacji Elektrycznej w Domu

Budujesz lub remontujesz dom i nagle instalacja elektryczna zaczyna przytłaczać – te wszystkie obwody, kable i zabezpieczenia brzmią jak labirynt, w którym łatwo o błąd na dekady. Spokojnie, pokażę ci przykładowy schemat krok po kroku, zaczynając od prostego wypisania urządzeń i pomieszczeń, przez podział na obwody grupowe z zabezpieczeniami, aż po integrację z panelami PV czy ładowarkami EV. Dzięki temu zyskasz klarowny plan, który nie tylko spełni normy, ale da margines na przyszłe zmiany, bez niepotrzebnego stresu.

• Wypisanie urządzeń, pomieszczeń i obwodów
• Podstawowe zabezpieczenia w instalacji elektrycznej
• Podział obwodów grupowych w domu
• Dobór zabezpieczeń nadprądowych i różnicowych
• Dobór rozdzielnicy i jej wielkości
• Przewymiarowanie kabli i puszki w schemacie
• Integracja z PV, EV i smart home w instalacji
• Pytania i odpowiedzi: Przykładowy schemat instalacji elektrycznej w domu

Wypisanie urządzeń, pomieszczeń i obwodów

W pierwszym kroku instalacji elektrycznej w domu jednorodzinnym wypisz wszystkie urządzenia, które będą korzystać z prądu, bo to podstawa schematu. Zacznij od kuchni: lodówka, piekarnik, kuchenka indukcyjna, zmywarka – każde ma inną moc, od 100 W po kilka kilowatów. W salonie dolicz telewizor, system audio i oświetlenie LED, a w łazience suszarkę, boiler i podgrzewacz wody. Pomieszczenia jak garaż wymagają gniazd do narzędzi, a sypialnie – lamp i ładowarek. Taka lista pozwala oszacować całkowite obciążenie, unikając przeciążeń w przyszłości.

Podziel dom na strefy: parter z kuchnią i salonem, piętro z sypialniami, piwnica lub garaż. Dla każdego pomieszczenia zanotuj liczbę gniazd – standardowo 4-6 na pokój, plus dedykowane dla AGD. Oświetlenie traktuj osobno: taśmy LED w korytarzu, kinkiety w łazience. Wypisanie obwodów to klucz – np. osobny dla oświetlenia ogólnego, inny dla gniazd siłowych. Dzięki temu schemat staje się czytelny, a instalator wie, ile metrów kabla przygotować.

Przykładowy wykaz dla domu 120 m²: kuchnia – 8 gniazd, 2 obwody AGD; salon – 6 gniazd, oświetlenie strefowe; łazienki – 4 gniazda wodoodporne, boiler 2 kW. Garaż: 4 gniazda 16 A, oświetlenie 200 W. Sypialnie: po 4 gniazda, lampy sufitowe. Całość zamyka się w 12-15 obwodach, co ułatwia zarządzanie. Pamiętaj o rezerwie na pralkę, odkurzacz czy klimatyzator – to ulga, gdy lista jest gotowa przed pierwszym kablem.

Zobacz także: Instalacje wod-kan cennik 2025 - ceny mb i m²

Przykładowa tabela urządzeń i mocy

W tej tabeli widać, jak wypisanie urządzeń wpływa na schemat – kuchnia pochłania najwięcej mocy, więc dostaje priorytet. Domownicy często zapominają o wentylatorach czy bramie garażowej, co dodaje 500-1000 W. Z taką listą przechodzisz do planu okablowania bez chaosu.

Podstawowe zabezpieczenia w instalacji elektrycznej

Bezpieczeństwo w instalacji elektrycznej zaczyna się od podstaw: uziemienia i pętli ochronnej, które odprowadzają prąd upływowy w razie awarii. W domu jednorodzinnym fundamenty dostają szpilki uziemiające co 5 metrów, połączone taśmą miedzianą. Schemat zakłada połączenie z główną rozdzielnicą, gdzie mierzymy rezystancję poniżej 10 omów. Bez tego porażenie prądem staje się realnym ryzykiem, zwłaszcza w wilgotnych pomieszczeniach jak łazienka.

Różnicówki to strażnicy – wykrywają różnicę prądów fazy i neutralnego powyżej 30 mA, odcinając obwód w milisekundach. W schemacie każda grupa obwodów dostaje własny wyłącznik różnicowoprądowy, np. 25 A dla gniazd. Normy PN-IEC wymagają ich w kuchni, łazience i garażu. To nie fanaberia, a reakcja na realne wypadki – elektryk z 20-letnim stażem opowiadał o pożarze unikniętym dzięki szybkiemu odcięciu.

Zobacz także: Instalacje Zewnętrzne: Pozwolenie czy Zgłoszenie?

Wyłączniki nadprądowe chronią przed przeciążeniem: charakterystyka B dla oświetlenia, C dla AGD. W instalacji łączysz je z bezpiecznikami topikowymi w starszych domach, ale nowsze schematy idą w moduły DIN. Instalacja bez tych zabezpieczeń to bomba zegarowa – wyobraź sobie spięcie w pralce bez reakcji. Dlatego schemat podkreśla ich rozmieszczenie od wejścia licznika.

• Uziemienie fundamentowe: szpilki Cu 16 mm².
• Różnicówka główna: 63 A / 300 mA.
• Lokalne różnicówki: 16-25 A / 30 mA.
• Wyłączniki: 6-32 A, krzywka B/C.

Podział obwodów grupowych w domu

Podział na obwody grupowe to serce schematu instalacji elektrycznej – unika się jednego wielkiego chaosu, dzieląc obciążenie. Standardowo 10-15 obwodów: oświetlenie parteru osobno od piętra, gniazda salonu niezależnie od kuchni. Każdy obwód max 16 A, czyli 3,5 kW, z kablem 2,5 mm². W domu 150 m² to optymalnie: 4 na oświetlenie, 6 na gniazda, 3 na AGD, 2 rezerwowe.

Kuchnia dostaje dedykowane obwody: jeden dla piekarnika 32 A, drugi dla zmywarki 16 A. Salon – dwa: gniazda ogólne i TV/audio. Łazienki: oświetlenie + boiler osobno. Garaż i pralnia – siłowe 20 A. Taki podział zapobiega blackoutom, gdy włączysz czajnik i odkurzacz naraz. Schemat wizualizuje to jako drzewo od rozdzielnicy.

Wykres poniżej pokazuje przykładowy rozkład mocy – oświetlenie 10%, gniazda 30%, AGD 60%. To pomaga w planowaniu, bo AGD dominuje.

Rezerwowe obwody to mądry ruch – zostaw puste sloty w rozdzielnicy na pompę ciepła czy klimę. W starszych domach remontowych łączymy obwody, ryzykując awarie. Nowe schematy idą w elastyczność, z etykietami na każdy obwód dla łatwej identyfikacji.

Dobór zabezpieczeń nadprądowych i różnicowych

Dobór wyłączników nadprądowych zależy od obciążenia: dla oświetlenia 10 A charakterystyka B, dla silników C 20 A. Schemat instalacji elektrycznej przewiduje prąd znamionowy z marginesem 20%, np. obwód 3 kW – wyłącznik 16 A. Różnicowe dobieramy do wilgotności: 10 mA w łazienkach, 30 mA standardowo. Normy PN-EN 60364 dyktują to precyzyjnie, unikając fałszywych wyłączeń.

W praktyce: kuchnia – różnicówka 40 A/30 mA z podziałem na 3 wyłączniki 16 A. Salon – grupowa 25 A/30 mA. Całość za główną różnicówką 63 A/100 mA po liczniku. Elektrycy ostrzegają: za mały prąd znamionowy wyłącza przy czajniku, za duży pali kable. Schemat testuje to symulacją obciążeń.

• Oświetlenie: 10 A B + różnicówka 16 A/30 mA.
• Gniazda ogólne: 16 A C + 25 A/30 mA.
• AGD kuchnia: 25-32 A C dedykowane.
• Wysoka moc (boiler): 20 A B z 16 A/10 mA.

Taki dobór daje spokój – wspomina klient po remoncie: "W końcu pranie nie wyłącza światła". Integracja z licznikiem dwukierunkowym dla PV wymaga dodatkowej różnicówki selektywnej.

Dobór rozdzielnicy i jej wielkości

Rozdzielnica główna to centrum schematu – dla domu 120-150 m² wybierz modułową na 36-48 torów DIN. Umieść ją w garażu lub kotłowni, blisko licznika, z drzwiami i wentylacją. W środku: szyna N i PE, zaciski fazowe, miejsce na licznik. Schemat zakłada 12 obwodów zajętych, 10 wolnych dla rozbudowy – to standard w 2024 roku.

Wielkość zależy od obwodów: 24 tory dla małego domu, 72 dla dużego z PV. Moduły po 17,5 mm mieszczą wyłączniki 1-3 moduły szerokości. Dodaj monitoring: miernik mocy, przekaźnik kontroli faz. W schemacie oznacz wejście L1-L3, N, PE od transformatora.

Porównanie wielkości rozdzielnic

Z taką rozdzielnicą instalacja skaluje się bez burzenia ścian. Wybór IP40 chroni przed kurzem, a blokada drzwi – przed dziećmi.

Nowością są rozdzielnice z wbudowanym smart metrem, mierzące zużycie w czasie rzeczywistym. To ułatwia faktury za prąd i optymalizację.

Przewymiarowanie kabli i puszki w schemacie

Przewymiarowanie kabli to podstawa trwałości: oświetlenie 1,5 mm² YDYp, gniazda 2,5 mm², AGD 4-6 mm². Schemat zakłada trasę w tynku lub peszlu, z spadkiem 0,5% dla kondensatu. Długość obwodu max 70 m, by spadek napięcia nie przekroczył 3%. Margines 30% na przyszłe urządzenia zapobiega wymianie po latach.

Puszki instalacyjne co 1-2 m w ścianach, głębokie 80 mm pod gniazda. W schemacie oznacz puszki rozdzielcze i przyłączeniowe – np. w suficie dla LED. Użyj muf rozgałęźnych zamiast skrętek, dla pewności styku. W garażu puszka hermetyczna IP44.

• Oświetlenie: 1,5 mm², 3x1,5, max 10 punktów.
• Gniazda: 2,5 mm², 3x2,5, 8-10 gniazd.
• Siłowe: 4 mm² lub 6 mm², dedykowane.
• Trasa: korytka PCV, oddzielne od wodnej.

W realnym remoncie przewymiarowanie uratowało przed awarią – kable 2,5 mm² wytrzymały klimę 3 kW. Schemat z puszkami rezerwowymi ułatwia dodanie gniazda bez kucia.

Dla PV wejściowy kabel 10-16 mm², z bezpiecznikami DC. To czyni instalację przyszłościową.

Integracja z PV, EV i smart home w instalacji

Nowoczesny schemat instalacji elektrycznej musi przewidywać fotowoltaikę: dedykowany obwód DC/AC z inwerterem 5-10 kW, rozdzielnica podlicznikowa. Moc nadwyżki 20-30% w głównej rozdzielnicy absorbuje produkcję. Ładowarka EV 11 kW dostaje obwód 32 A 3-fazowy z typem 2, blisko garażu. To nie dodatek, a standard w domach z 2024.

Smart home integruje się przewodami: RS485 lub KNX do sterowników, puszki z modułami relay. Oświetlenie strefowe na piloty lub app, z czujnikami ruchu. Monitoring zużycia przez gateway WiFi łączy z rozdzielnicą. Schemat dodaje obwód danych LAN dla stabilności.

Przykładowy case: dom z PV 6 kW i EV – instalacja z 40 kW rezerwy, smart steruje pompą ciepła. Ulga właściciela: "Prąd z dachu ładuje auto za grosze". Różnicówki selektywne unikają wyłączeń podczas ładowania.

• PV: obwód 16 mm², inwerter z MPPT.
• EV: 6 mm² 5-żyłowy, CCID20 zabezpieczenie.
• Smart: puszka z 8 relay, Ethernet backhaul.
• Rezerwa: 25% mocy transformatora.

Taka integracja czyni dom autonomicznym – schemat z 15 obwodami obejmuje wszystko, gotowy na lata. Elektrycy podkreślają: planuj z wyprzedzeniem, bo retrofitting kosztuje podwójnie.

Pytania i odpowiedzi: Przykładowy schemat instalacji elektrycznej w domu

• Jak opracować przykładowy schemat instalacji elektrycznej w domu jednorodzinnym?

  Schemat należy opracować na etapie projektu domu lub remontu. Uwzględnij rozłożenie obciążeń, zabezpieczeń i okablowania, analizując zapotrzebowanie na urządzenia elektryczne, ich moc oraz rozmieszczenie, w tym oświetlenie, gniazda i punkty sterowania.

• Na jakie obwody grupowe podzielić instalację elektryczną?

  Podziel instalację na obwody grupowe: oświetlenie, gniazda, sprzęt AGD oraz obwody wysokiej mocy. Przykładowy schemat zakłada 10-15 obwodów wychodzących z głównej rozdzielnicy z licznikiem, co zapewnia lepsze zarządzanie obciążeniem.

• Jakie zabezpieczenia zastosować w przykładowym schemacie?

  Zastosuj zabezpieczenia przeciwporażeniowe, takie jak różnicówki i wyłączniki nadprądowe, dostosowane do norm PN-IEC. Dodaj pętlę przeciwporażeniową oraz uziemienie fundamentowe dla pełnego bezpieczeństwa.

• Jak przygotować schemat na nowoczesne potrzeby i przyszłą rozbudowę?

  Przewymiaruj okablowanie (np. 2,5 mm² dla gniazd, 1,5 mm² dla oświetlenia) z rezerwą mocy 20-30%. Uwzględnij ładowarki samochodów elektrycznych (min. 11 kW), pompy ciepła, fotowoltaikę, inteligentne systemy smart home oraz dodatkowe puszki instalacyjne dla łatwej rozbudowy.