Przezwajanie silników elektrycznych: przewodnik

Redakcja 2026-02-12 14:51 | Udostępnij:

Silnik elektryczny pada w środku zmiany, linia produkcyjna stoi, a zegar tyka kosztami przestoju – znasz to uczucie napięcia, gdy maszyna, na której wszystko zależy, odmawia posłuszeństwa. Przezwajanie silników elektrycznych przywraca życie takim jednostkom, oszczędzając fortunę i środowisko, bo zamiast wyrzucać, regenerujemy uzwojenia, wymieniamy łożyska i wyważamy wirniki. W tym tekście rozłożymy proces na części pierwsze: od budowy silnika, przez przyczyny awarii, po krok po kroku demontaż, usuwanie uzwojeń, nawijanie nowych i finalne zabezpieczenie.

Przezwajanie silników elektrycznych

Przezwajanie silników – w jakim celu?

Przezwajanie silników elektrycznych to usługa regeneracji, która przedłuża życie maszyny o lata, zamiast kupować nową jednostkę za wielokrotność ceny. W branżach przemysłowych, gdzie każdy dzień przestoju kosztuje tysiące, naprawa uzwojeń okazuje się zbawieniem, przywracając pełną moc bez emisji nowych zasobów. Proces obejmuje nie tylko przewijanie, ale wymianę łożysk, remonty mechaniczne i wyważanie wirników, co eliminuje wibracje i przedłuża trwałość.

Ekonomicznie przezwajanie silnika zwraca się w ciągu miesięcy – koszt regeneracji to ułamek wydatku na nowy egzemplarz. Na przykład w zakładzie produkcyjnym z silnikami o mocy 50 kW, remont jednego jednostki oszczędza nawet 70 procent budżetu. Specjaliści podkreślają, że w 2024 roku ceny nowych silników wzrosły o 15 procent przez braki surowców, czyniąc regenerację jeszcze atrakcyjniejszą.

Ekologia gra tu kluczową rolę: miedziane uzwojenia z odzysku zmniejszają odpady i zużycie energii na produkcję. Jeden z mechaników z wieloletnim stażem mówi: „Przezwajany silnik działa jak nowy, ale z mniejszym śladem węglowym – to przyszłość przemysłu”. Usługa ta obejmuje też diagnostykę, by uniknąć powtarzających się usterek.

Zobacz także: 5 Zasad Elektryka: Bezpieczeństwo przy pracy

Budowa silnika elektrycznego

Budowa silnika elektrycznego

Silnik elektryczny składa się z nieruchomego stojana i ruchomego wirnika, tworzących pole magnetyczne przekształcające prąd w ruch obrotowy. Stojan to kadłub z pakietów blach transformatorowych, na których nawinięte są uzwojenia z miedzianego drutu emaliowanego. Te uzwojenia generują stałe pole, przyciągające wirnik i wprawiające go w ruch.

Wirnik ma podobną konstrukcję: rdzeń z blach, na którym uzwojenia lub pręty krótkospływu indukują obrót. Łożyska na końcach wału wirnika zapewniają płynny ruch, minimalizując tarcie. Całość zamknięta w obudowie chroni przed pyłem i wilgocią, co jest kluczowe w środowiskach przemysłowych.

W silnikach asynchronicznych, najpopularniejszych jednostkach, uzwojenie stojana podłączone jest do sieci trójfazowej, tworząc wirujące pole magnetyczne. Wirnik „ślizga się” względem pola, osiągając prędkość bliską synchronicznej. Zrozumienie tej budowy ułatwia diagnozę usterek przed przezwajaniem.

Zobacz także: Zasady BHP w pracy elektryka – kluczowe reguły

Kluczowe elementy stojana i wirnika

  • Stojan: uzwojenia główne i pomocnicze, blachy izolowane lakierem.
  • Wirnik: klatka wiewiórkowa lub uzwojenia nawinięte ręcznie.
  • Łożyska: kulowe lub wałeczkowe, smarowane automatycznie.

Przyczyny awarii uzwojeń

Uzwojenia silników elektrycznych psują się głównie przez przegrzanie, gdy długotrwałe przeciążenie topi izolację drutu miedzianego. W fabrykach, gdzie silniki pracują non-stop, temperatura powyżej 150 stopni Celsiusza niszczy emalię, prowadząc do zwarć. To częsta przyczyna w maszynach pompowych i wentylacyjnych.

Zwarcie międzyzwojowe powstaje od wilgoci lub pyłu wnikającego do stojana, osłabiając izolację. Mechaniczne wibracje, spowodowane niewyważonym wirnikiem, rozluźniają uzwojenia, powodując mikropęknięcia. W jednym przypadku z zakładu drzewnego silnik 20 kW padł po roku przez luźne łożyska.

Przeciążenia elektryczne z niestabilnej sieci lub częstych rozruchów przyspieszają zużycie. Ekspert branżowy zauważa: „80 procent awarii uzwojeń to efekt termiczny – regularna diagnostyka termowizyjna ratuje sytuację”. Błędy montażowe, jak złe podłączenie, pogarszają sprawę.

  • Przegrzanie: długa praca pod obciążeniem.
  • Wilgoć i zanieczyszczenia: korozja izolacji.
  • Wibracje: mechaniczne naprężenia.
  • Przeciążenia: skoki prądu.

Demontaż silnika do przezwajania

Demontaż silnika elektrycznego zaczyna się od odłączenia od zasilania i zdjęcia obudowy zewnętrznej, by uzyskać dostęp do stojana. Specjaliści używają dźwigni i kluczy dynamometrycznych, by nie uszkodzić delikatnych blach. Wał wirnika musi wyjść płynnie, z kontrolą łożysk na zużycie.

Kolejny krok to separacja stojana od wirnika – tu kluczowa jest ostrożność, bo uzwojenia stojana bywają kruche. W silnikach większych stosuje się podnośniki, by uniknąć odkształceń kadłuba. Dokumentacja pomiarów początkowych pomaga w weryfikacji po remoncie.

Łożyska demontuje się za pomocą ściągaczy hydraulicznych, sprawdzając na pęknięcia. Wirnik ląduje na stole warsztatowym do wyważania dynamicznego. Ten etap budzi stres – jeden fałszywy ruch i silnik nadaje się tylko na złom.

Po demontażu stojan czyści się z resztek izolacji, przygotowując do usuwania uzwojeń. Proces trwa 1-2 dni dla silnika średniej mocy.

Usuwanie i demontaż uzwojeń

Usuwanie starych uzwojeń z stojana wymaga wypalenia lub chemicznego rozpuszczenia izolacji, by nie uszkodzić blach rdzenia. Piekarniki warsztatowe podgrzewają do 400 stopni, a potem mechanicznie usuwa się drut. Miedź odzyskuje się do recyklingu, co obniża koszty.

W wirniku klatka wiewiórkowa wymaga frezowania rowków, jeśli pręty są spalone. Delikatne uzwojenia nawinięte usuwa się nawijarką wsteczną, kontrolując średnicę drutu. Powierzchnie rdzeni impregnuje się lakierem, by zapobiec korozji.

Po demontażu mierzy się rezystancję i indukcyjność, porównując z normami. Ten żmudny etap decyduje o jakości regeneracji – niedokładność prowadzi do nowych awarii. Ulga przychodzi, gdy rdzeń stoi czysty i gotowy.

W praktyce, dla silników IP55, usuwa się też szczotki i komutator, jeśli dotyczy.

Nawijanie nowych uzwojeń

Nawijanie uzwojeń zaczyna się od wyboru drutu miedzianego o identycznej średnicy i klasie izolacji, zgodnej z oryginalną specyfikacją silnika. Automatyczne nawijarki precyzyjnie układają cewki w rowkach stojana, minimalizując puste przestrzenie. Liczba zwojów oblicza się na podstawie mocy i napięcia.

Dla wirnika stosuje się uzwojenia podwójne lub faliste, w zależności od typu jednostki. Pracownicy noszą rękawice antystatyczne, by chronić emalię. Proces trwa godziny, z przerwami na kontrolę napięcia nawijania.

W silnikach wysokonapięciowych uzwojenia impregnowane są żywicą epoksydową pod próżnią. Nowe technologie z 2024 roku pozwalają na cieńsze warstwy izolacji, zwiększając sprawność o 2 procenty. Precyzja tu to klucz do długiej żywotności.

Etapy nawijania

  • Obliczenie parametrów: zwoje, średnica drutu.
  • Nawijanie automatyczne: stojan i wirnik osobno.
  • Kontrola: pomiary elektryczne po każdym etapie.

Zabezpieczenie i złożenie silnika

Zabezpieczenie uzwojeń polega na impregnacji lakierem izolacyjnym w piecu, co utwardza strukturę i chroni przed wilgocią. Nowe łożyska smaruje się i wciska na wał, z tolerancją mikronową. Wirnik wyważa się dynamicznie na maszynie, redukując wibracje poniżej 1 mm/s.

Złożenie to precyzyjne spasowanie stojana z wirnikiem, z luzem 0,5-1 mm na końcach. Podłącza się przewody i testuje ciągłość obwodów. Finalny test obciążeniowy na hamowni symuluje warunki pracy.

Remont mechaniczny obejmuje wymianę uszczelek i malowanie kadłuba antykorozyjnie. Silnik wraca do klienta z protokołem pomiarów, gotowy do montażu. W historii z tartaku po takim remoncie jednostka przepracowała 5 lat bez usterek.

Wykres poniżej pokazuje wzrost żywotności po regeneracji.

Pytania i odpowiedzi: Przezwajanie silników elektrycznych

  • Czym jest przezwajanie silników elektrycznych?

    Przezwajanie to proces regeneracji silnika elektrycznego polegający na demontażu, usunięciu uszkodzonych uzwojeń i nawinięciu nowych z miedzianego drutu. Obejmuje też często wymianę łożysk, remonty mechaniczne i wyważanie wirników, przywracając pełną sprawność jednostki napędowej.

  • Jakie są główne przyczyny awarii uzwojeń w silnikach elektrycznych?

    Uzwojenia ulegają uszkodzeniom z powodu przegrzania, przeciążenia, zwarć elektrycznych, wibracji mechanicznych lub zabrudzeń. Te czynniki niszczą izolację miedzianego drutu, powodując unieruchomienie silnika stosowanego w przemyśle i transporcie.

  • Jakie korzyści przynosi przezwajanie zamiast zakupu nowego silnika?

    Przezwajanie jest znacznie tańsze niż nowy silnik, ekologiczne dzięki uniknięciu produkcji nowego sprzętu i przedłuża żywotność urządzenia o lata. To ekonomiczna metoda naprawy, redukująca odpady i emisje związane z produkcją.

  • Co obejmuje profesjonalny proces przezwajania silnika?

    Proces zaczyna się od demontażu stojana i wirnika, usunięcia starych uzwojeń, nawinięcia nowych izolowanych cewek, testów elektrycznych i mechanicznych. Dodatkowe usługi to wymiana łożysk, wyważanie wirników i remont kadłuba z blach transformatorowych.