Protokół próby szczelności instalacji gazowej – wzór

Protokół próby szczelności instalacji gazowej to formalny dokument potwierdzający, że wykonana instalacja została poddana badaniu i spełnia wymagania bezpieczeństwa oraz wymogi operatora sieci. W artykule przedstawię praktyczny wzór protokołu i omówię kluczowe elementy, takie jak parametry próbne, obowiązki stron oraz rozdzielenie testu na część przed i za gazomierzem. Skupię się na zasadach proceduralnych, orientacyjnych wartościach pomiarów oraz sytuacjach, kiedy trzeba powtórzyć próbę, na przykład po wyłączeniu instalacji na ponad 6 miesięcy.

• Wzór protokołu – kluczowe elementy dokumentu
• Obowiązki wykonawcy i uprawnienia przy próbie
• Warunki przeprowadzenia próby – nowe i przebudowane instalacje
• Powtórki próby po dłuższym wyłączeniu z eksploatacji
• Wymogi dostawcy gazu podczas próby
• Podział próby: część przed gazomierzem i za gazomierzem
• Aspekty dokumentacyjne i podpisy protokołu
• Protokół próby szczelności instalacji gazowej wzór — Pytania i odpowiedzi

Tekst zawiera gotowy układ pól protokołu, listę kontrolną kroków do wykonania oraz orientacyjne dane liczbowe — ciśnienia, czasy obserwacji i przykładowe koszty usług dla różnych typów obiektów. Zamieszczę też przydatne tabele i wykres porównawczy kosztów, by ułatwić wybór zakresu badań i kalkulację budżetu. Pamiętaj, że ostateczne parametry i akceptacja protokołu zależą od dostawcy gazu i lokalnych przepisów, więc traktuj wzór jako bazę roboczą do adaptacji.

Wzór protokołu – kluczowe elementy dokumentu

Wzór protokołu rozpoczyna się od identyfikacji obiektu: adres, numer działki, rodzaj budynku oraz krótki opis zakresu instalacji. W nagłówku powinny znaleźć się także dane wykonawcy i wykonawcy nadzorującego, numer uprawnień osoby kierującej robotami oraz dane przedstawiciela dostawcy gazu obecnego przy próbie. Widoczne miejsce zajmuje data i godzina rozpoczęcia oraz zakończenia próby.

Poniżej znajdują się sugerowane pola do wypełnienia w protokole oraz informacje, które ułatwiają późniejsze odtworzenie przebiegu próby. Wzór pól:

Zobacz także: Wzór protokołu 5-letniego przeglądu instalacji elektrycznej

• Dane inwestycji: adres, lokal, właściciel/zarządca;
• Wykonawca i uprawnienia: nazwa, numer uprawnień, osoba kierująca;
• Osoby obecne: przedstawiciel dostawcy, świadkowie;
• Rodzaj próby i medium: powietrze, azot itp.;
• Parametry techniczne: ciśnienie nominalne, ciśnienie próbne (jedn. mbar), czas obserwacji;
• Wynik: pozytywny/negatywny, opis usterek;
• Podpisy i pieczęcie: wykonawca, kierownik, przedstawiciel dostawcy.

Do listy warto dołączyć informację o przyrządach pomiarowych: nazwa, zakres pomiarowy i numer kalibracji. W protokole można przewidzieć pole na załączniki, takie jak zdjęcia miejsc newralgicznych, schemat instalacji oraz kopie świadectw kalibracji, co zwiększa wiarygodność dokumentu i ułatwia późniejsze czynności serwisowe.

Przykładowe wartości w polach technicznych

Obowiązki wykonawcy i uprawnienia przy próbie

Wykonawca instalacji ma obowiązek przygotować miejsce pracy, zabezpieczyć instalację i dostarczyć odpowiednie, skalibrowane przyrządy pomiarowe niezbędne do wykonania próby szczelności. Do jego zadań należy odłączenie urządzeń końcowych, zaślepienie zakończeń instalacji, stabilne i szczelne podłączenie manometru oraz wykonanie samej procedury napełniania i obserwacji. Wyniki pomiarów wpisuje się w protokół wraz z numerami użytego sprzętu i informacją o kalibracji.

Zobacz także: Protokół przeglądu instalacji elektrycznej w mieszkaniu – wzór

Osoba kierująca robotami powinna posiadać uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w zakresie instalacji gazowych i być wymieniona w protokole z numerem uprawnień. W protokole wpisuje się dane wykonawcy oraz identyfikator osoby odpowiedzialnej za odbiór techniczny, co ułatwia przypisanie odpowiedzialności w razie stwierdzenia niezgodności. Dokumentacja kwalifikacji może być weryfikowana przez dostawcę gazu przed podpisaniem końcowego protokołu.

Wykonawca odpowiada także za powiadomienie dostawcy gazu o planowanej próbie i uzyskanie jego akceptacji terminu, jeśli jest to wymagane. Powiadomienie zwykle odbywa się z kilkudniowym wyprzedzeniem, a brak obecności przedstawiciela dostawcy w umówionym czasie może spowodować konieczność powtórzenia testu. Po wykryciu nieszczelności wykonawca ma obowiązek ich usunięcia i ponownego przeprowadzenia próby oraz sporządzenia poprawionego protokołu.

Warunki przeprowadzenia próby – nowe i przebudowane instalacje

Główna próba szczelności przeprowadza się po zakończeniu montażu instalacji, przed oddaniem jej do eksploatacji i przed pierwszym napełnieniem gazem. Instalacja musi być zamknięta, oczyszczona i zabezpieczona — wszystkie urządzenia odbiorcze odłączone, a końcówki zaślepione, by zapewnić szczelność obwodu próbnego. Przed rozpoczęciem badania należy sprawdzić drożność i stan uszczelek oraz potwierdzić, że wszystkie zawory i armatura są dostępne do obsługi przy próbie.

Procedura krok po kroku

• Zamknięcie dopływu gazu i zabezpieczenie przyłączy;
• Oczyszczenie instalacji i ewentualne odprowadzenie resztek gazu lub napełnienie azotem;
• Podłączenie manometru lub systemu pomiarowego o znanej kalibracji;
• Wprowadzenie do instalacji ciśnienia próbnego i ustabilizowanie wartości;
• Okres obserwacji i rejestracja spadku ciśnienia;
• Lokalizacja i naprawa nieszczelności oraz powtórzenie testu;
• Sporządzenie końcowego protokołu z podpisami i załącznikami.

Każdy krok powinien być odnotowany w protokole razem z godzinami i wynikami pomiarów; takie zapisy pozwalają odtworzyć przebieg testu i ewentualnie analizować przyczyny niezgodności. Przed wykonaniem próby warto upewnić się, że dostęp do punktów pomiarowych jest swobodny i że manometr ma aktualny dowód kalibracji. Należy także pamiętać o oznakowaniu terenu oraz zabezpieczeniu przeciwpożarowym na czas prób.

Parametry próbne zależą od klasy ciśnieniowej instalacji; orientacyjnie dla instalacji niskociśnieniowych stosuje się ciśnienie próbne 50–150 mbar oraz czas obserwacji 10–30 minut. Dla instalacji o wyższym ciśnieniu zwykle przyjmuje się wyższe wartości próbne i dłuższe czasy obserwacji, dlatego konkretne liczby powinny potwierdzić dokumentacja dostawcy gazu. Przypominam, że jeśli instalacja nie zostanie napełniona gazem w ciągu 6 miesięcy od daty głównej próby, konieczne będzie jej powtórzenie.

Powtórki próby po dłuższym wyłączeniu z eksploatacji

Wyłączenie instalacji z eksploatacji na okres dłuższy niż 6 miesięcy zwykle skutkuje obowiązkiem wykonania powtórnej próby szczelności przed przywróceniem zasilania gazem. Ten wymóg wynika z konieczności upewnienia się, że w czasie postoju nie wystąpiły korozja, uszkodzenia mechaniczne ani przesunięcia elementów instalacji. Protokół powtórnej próby powinien mieć taką samą strukturę jak protokół główny i być podpisany przez wykonawcę oraz przedstawiciela dostawcy.

Jeżeli przerwa w eksploatacji dotyczy tylko fragmentu instalacji lub wykonano niewielkie naprawy, można ograniczyć zakres badań do tych obszarów, o ile operator sieci na to wyrazi zgodę. Zakres powtórki powinien być opisany w protokole z odniesieniem do wcześniejszych pomiarów i numerów pierwotnych dokumentów. Zazwyczaj koszty powtórnej próby są niższe niż pełnej kontroli, ale ostateczna wycena zależy od zakresu prac i trudności dostępu do punktów pomiarowych.

Orientacyjny czas wykonania powtórnej próby dla typowego mieszkania to 1–3 godziny robocze, plus czas organizacyjny związany z przyjazdem dostawcy, jeśli jego obecność jest wymagana. Koszt usługi może wynosić od około 150 zł za prostą kontrolę do 800 zł lub więcej przy konieczności napraw i powtórnego testu całej instalacji. Protokół powtórnej próby powinien być dołączony do dokumentacji technicznej budynku i przechowywany razem z innymi dokumentami odbiorowymi.

Wymogi dostawcy gazu podczas próby

Dostawca gazu ma prawo i często obowiązek uczestniczyć w próbach szczelności dotyczących części instalacji przed gazomierzem i potwierdzić stan przyłącza. Przedstawiciel operatora na miejscu potwierdza odcięcie lub otwarcie zaworu przyłącza, sprawdza stan sieci i poświadcza, że test został wykonany poprawnie. Obecność przedstawiciela dostawcy i jego podpis w protokole mają duże znaczenie przy dalszym procesie przyłączeniowym i odbiorowym.

Zwykle wykonawca umawia termin z dostawcą z kilkudniowym wyprzedzeniem, przekazując informacje o lokalizacji, przewidywanym czasie trwania próby oraz numerach uprawnień osób wykonujących test. Operator może poprosić o kopie wcześniejszych protokołów, dokumentację kalibracji przyrządów pomiarowych lub potwierdzenie kwalifikacji personelu przed podpisaniem protokołu. Brak podpisu przedstawiciela dostawcy może uniemożliwić formalne przyłączenie instalacji do sieci.

Poniżej pokazuję orientacyjny rozkład kosztów obecności dostawcy i wykonania próby dla kilku scenariuszy; wartości mają charakter przybliżony i służą jako punkt odniesienia. Dla mieszkania łączny koszt usługi często mieści się w przedziale 150–350 zł, dla domu jednorodzinnego 350–800 zł, dla budynku wielorodzinnego 800–2500 zł, a dla instalacji przemysłowych zaczyna się od około 2 000 zł. Poniższy wykres ułatwia porównanie kosztów; ostateczna cena powinna być potwierdzona w ofercie wykonawcy.

Podział próby: część przed gazomierzem i za gazomierzem

Próbę szczelności wykonuje się oddzielnie dla części przed gazomierzem oraz oddzielnie dla części za gazomierzem, ponieważ zakres odpowiedzialności i kryteria oceny różnią się między tymi obszarami. Część przed gazomierzem zwykle obejmuje przyłącze sieciowe i odpowiada za nią operator sieci, a część za gazomierzem to instalacja wewnętrzna budynku, za którą odpowiada wykonawca i właściciel. Oddzielne protokoły ułatwiają identyfikację źródła nieszczelności i przypisanie napraw konkretnej stronie.

W części przedgazomierzowej operator może oczekiwać testów przy wyższych kryteriach i stosować procedury sprawdzające integralność przyłącza, natomiast badanie za gazomierzem skupia się na wewnętrznej sieci i odbiornikach użytkownika. Testy za gazomierzem często przeprowadza się przy parametrach typowych dla instalacji wewnętrznej, z krótszym czasem obserwacji niż dla odcinka sieciowego. W protokole należy zawsze zaznaczyć, którą część instalacji obejmuje dany wpis, by uniknąć nieporozumień przy odbiorze.

Poniższa tabela prezentuje orientacyjny podział odpowiedzialności i przykładowe zakresy parametrów stosowanych w obu częściach instalacji.

Warto traktować wartości z tabeli jako orientacyjne, bo operator i lokalne przepisy mogą wymagać innych parametrów. Tabela służy głównie do porządkowania informacji i ułatwienia komunikacji między wykonawcą a dostawcą przy przygotowaniu dokumentów odbiorowych. Dobrze oznaczone protokoły zmniejszają ryzyko sporów i przyspieszają formalne przyłączenie instalacji do sieci.

Aspekty dokumentacyjne i podpisy protokołu

Protokół próby szczelności powinien zawierać czytelne oznaczenie wyniku: pozytywny lub negatywny, wraz z dokładnymi pomiarami manometru, opisem wykrytych usterek oraz sugestiami naprawczymi. Na końcu dokumentu konieczne są podpisy osoby wykonującej próbę, osoby kierującej robotami, przedstawiciela dostawcy gazu oraz właściciela lub zarządcy obiektu. Do podpisów warto dołączyć numer uprawnień i pieczęć firmy — te elementy zwiększają moc dowodową dokumentu przy ewentualnych sporach.

Dobrą praktyką jest załączenie do protokołu schematu instalacji, zdjęć miejsc newralgicznych i kopii świadectw kalibracji użytych przyrządów pomiarowych. Kopie protokołu powinny trafić do wykonawcy, właściciela i dostawcy gazu, a oryginał przechowywany w dokumentacji technicznej obiektu przez okres co najmniej pięciu lat lub aż do istotnej zmiany instalacji. Dostępność tych dokumentów ułatwia późniejsze przeglądy, prace serwisowe i reakcję w razie reklamacji.

W gotowym wzorze protokołu warto przeznaczyć czytelne pole na blok podpisów z rubrykami: imię i nazwisko, funkcja, numer uprawnień, data i czytelny podpis — taki układ minimalizuje niejasności. Akceptowane są kopie elektroniczne protokołu, pod warunkiem zachowania oryginalnych podpisów i pieczęci lub zastosowania podpisu kwalifikowanego, który potwierdza autentyczność dokumentu. Protokół stanowi formalną podstawę do przyłączenia instalacji do sieci i do rozpoczęcia użytkowania, dlatego warto zadbać o jego poprawne i kompletne wypełnienie już przy pierwszym podejściu.

Protokół próby szczelności instalacji gazowej wzór — Pytania i odpowiedzi

• Jak wygląda wzór protokołu próby szczelności instalacji gazowej?

  Wzór protokołu obejmuje dane identyfikacyjne instalacji, zakres próby, wyniki szczelności, stwierdzenie dopuszczenia do eksploatacji oraz podpisy wykonawcy i kierownika.

• Kto powinien przeprowadzać próbę szczelności instalacji gazowej?

  Próbę szczelności przeprowadza wykonawca instalacji gazowej przy udziale dostawcy gazu, zgodnie z przepisami.

• Kiedy należy powtórzyć próbę szczelności?

  Próba musi być powtórzona po przebudowie lub remoncie, ponownym napełnieniu instalacji i jeśli instalacja nie była użytkowana ponad 6 miesięcy.

• Czy dokumentacja protokołu jest potrzebna do odbioru?

  Tak, w protokole zawarte muszą być wszystkie dane, podpisy oraz stwierdzenie zgodności z przepisami.